De boom
Handroanthus impetiginosus komt voor in heel Noord-, Midden- en Zuid-Amerika, van het noorden van Mexico tot het noorden van Argentinië. Samen met alle andere soorten van het geslacht Handroanthus is hij de nationale boom van Paraguay. Het is een vrij grote, bladverliezende boom met stammen die soms 80 cm breed en 30 m hoog worden. De bladeren zijn handvormig samengesteld, meestal met 5 deelblaadjes. De schors is bruingrijs, taai en moeilijk af te pellen.
Bloemen
Op het zuidelijk halfrond bloeit de roze lapacho tussen juli en september, voordat de nieuwe bladeren verschijnen. De bloem is ongeveer 5,1 cm (2 in) lang en heeft vier meeldraden en een staminodium. De vrucht is een smalle, openspringende doosvrucht met meerdere gevleugelde zaden. Sommige kolibries, zoals de zwarte jacobijn (black jacobin) en de zwartkeelmango (black-throated mango), lijken de bloemen te verkiezen boven die van andere Handroanthus-soorten.
Hout
Het hout heeft een aangename geelachtige kleur, is nauwelijks noestig en zeer taai en zwaar (0,935 kg/dm3). Het is rijk aan tannines en daardoor zeer bestand tegen weer en zon. Voor meubels is het weinig geschikt, omdat het met de hand zo moeilijk te bewerken is. Het wordt gebruikt als balken of voor andere constructieve toepassingen buiten. In het geslacht Handroanthus behoort het hout tot de hardste en zwaarste die bekend zijn; het kernhout is duidelijk te onderscheiden van het spinthout en bevat grote hoeveelheden lapachol.
Gebruik
De boom wordt gebruikt als honingplant en veel aangeplant als sierboom in tuinen, op openbare pleinen en langs boulevards. In het geslacht Handroanthus verschijnen aan het eind van het droge seizoen veel bloemen aan nog bladloze twijgen, waardoor de bloei extra opvalt. Thee van de binnenschors van de roze ipê staat bekend als pau d'arco, lapacho of taheebo. Een groot deel van de ipê die in de Verenigde Staten wordt ingevoerd, wordt gebruikt voor terrasplanken.
Naamgeving en indeling
Het geslacht Handroanthus omvat 30 boomsoorten, in Latijns-Amerika bekend onder de volksnamen poui, pau d'arco of ipê. Het werd in 1970 opgesteld door João Rodrigues de Mattos en vernoemd naar de Braziliaanse botanicus Oswaldo Handro. Handroanthus werd in 2007 opnieuw in ere hersteld, toen een vergelijking van DNA-sequenties aantoonde dat Tabebuia, zoals het toen was afgebakend, niet monofyletisch was. De IUCN geeft Handroanthus impetiginosus de beschermingsstatus Bijna bedreigd.
—
Gerelateerd: Els · Alfa-humuleen · Amarant · Amberever · Amburana-schors · Antillone · Appelboom
