Frezija je rod višegodišnjih zeljastih cvetnica iz porodice perunika (Iridaceae). Poreklom je sa istočne strane južne Afrike, od Kenije pa na jug do Južnoafričke Republike, a većina vrsta raste u Kapskim provincijama. Biljke poznate kao „frezije”, sa mirisnim levkastim cvetovima, gajeni su hibridi više vrsta roda Freesia.
Svih sedam ekstrakata možete da probate u kompletu Discovery Set.
Botanika i gajenje
Freesia refracta je višegodišnji geofit endemičan za provinciju Zapadni Kejp i deo bioma finbosa. Biljke koje se u hortikulturi i cvećarstvu obično nazivaju frezijama potiču od ukrštanja vrsta Freesia refracta i Freesia leichtlinii u 19. veku. Savremene tetraploidne sorte imaju cvetove od bele, preko žute, ružičaste i crvene, do plavoljubičaste boje. Profesionalno se frezije gaje uglavnom u Holandiji, kod oko 80 uzgajivača. Sami cvetovi najviše se koriste u venčanim buketima. Rod je 1866. prvi opisao Christian Friedrich Ecklon, a nazvan je po nemačkom botaničaru i lekaru Friedrichu Freeseu. Vrste nekadašnjeg roda Anomatheca danas se svrstavaju u rod Freesia. Freesia laxa je manja od mirisnih sorti i ima ravne cvetove, a ne čašaste.
Sastav isparljivih jedinjenja
Freesia hybrida je grupa sorti jakog cvetnog mirisa, sastavljenog od raznovrsnih isparljivih organskih jedinjenja. Headspace analizom 34 sorte i hibrida vrste Freesia hybrida otkriveno je 164 isparljiva jedinjenja sa relativnim udelom većim od 0,05 %. Linalol je nađen u svima, a u 19 uzoraka bio je najzastupljenija supstanca, sa 21,55 % do 82,86 % isparljivih jedinjenja. U jednoj sorti monoterpeni su činili 82,41 % emitovanih isparljivih jedinjenja, derivati karotenoida 16,84 %, a seskviterpeni 0,75 %. Linalol je u toj sorti činio 44,83 % isparljivih jedinjenja, a za njim je sledio terpineol sa 22,88 %.
Cvetovi oslobađaju linalol postepeno, tokom celog cvetanja. Najviše mirisnih isparljivih jedinjenja emituje potpuno otvoren cvet. Kod devet vrsta roda Freesia i 16 sorti linalol je činio najmanje trećinu ukupne površine pikova i preovladavao među isparljivim jedinjenjima zajedničkim za te vrste i sorte, osim kod F. caryophyllacea, F. refracta i sorte Evita.
Linalol
Linalol je naziv za bilo koji od dva enantiomera prirodnog terpenskog alkohola koji se nalazi u mnogim cvetovima i začinskim biljkama. To je bezbojno ulje koje se svrstava u aciklične monoterpenoide. Formula mu je C₁₀H₁₈O, a molekulska masa 154,25. U višim biljkama linalol nastaje preuređenjem molekula geranil-pirofosfata. Kod vrste Freesia hybrida gen FhTPS1 koristi isključivo GPP kao supstrat za sintezu linalola.
