Edelweiss

Edelweiss is een zeldzame, kortlevende bloem die voorkomt in afgelegen berggebieden. Ze verkiest rotsige, kalkrijke plekken op ongeveer 1.800-3.400 meter hoogte. De bladeren en bloemen zijn bedekt met witte haren en zien er wollig uit. De dichte beharing lijkt de plant te beschermen tegen kou, droogte en ultraviolette straling. Het wollige weefsel heeft een interne structuur op submicrometerschaal die bijdraagt aan verstrooiing en absorptie van nabij-ultraviolette straling. Het is de nationale bloem van Oostenrijk en Zwitserland. Het is een niet-giftige plant.

Ontdek alle zeven extrait-parfums in de Discovery Set.

Beschrijving, namen en taxonomie

De bloemstengels worden in het wild 3-20 centimeter hoog en in cultuur tot 40 cm. Elke bloem bestaat uit vijf tot zes kleine, gele, in een tros staande bloempjes. De bloemen bloeien tussen juli en september. De naam edelweiss komt uit het Duits en is samengesteld uit edel 'edel' en weiß 'wit'. In de Italiaanssprekende Alpen heet de plant stella alpina en in de Franse Alpen étoile des Alpes. De geslachtsnaam Leontopodium combineert de Griekse woorden voor 'leeuw' en 'voet'. In 2003 werd Leontopodium alpinum geherclassificeerd als ondersoort van Leontopodium nivale.

Leefgebied en bescherming

Het verspreidingsgebied is gecentreerd op de Alpen en reikt in het westen tot de Pyreneeën en in het oosten tot delen van de Balkan en de Apennijnen. Populaties zijn doorgaans beperkt tot blootgestelde kalkrijke puinhellingen en rotswanden, vaak op noordhellingen. De planten zijn aangepast aan sterke uv-straling, harde wind, grote temperatuurschommelingen en dunne bodems. De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd (least concern). In de beoordeling wordt melding gemaakt van historische populatiedalingen op sommige plaatsen door overmatig plukken voor souvenirs en de tuinbouw en door plaatselijk verlies van leefgebied. In veel landen is de plant een beschermde soort.

Chemie

De tot nu toe in de grootste hoeveelheden aangetoonde verbindingen zijn derivaten van kinazuur (chlorogeenzuur en dicafeoylkinazuur) en van glucaarzuur (leontopodiumzuren A en B). De twee leontopodiumzuren zijn specifiek voor edelweiss en zijn derivaten van glucaarzuur, gesubstitueerd met cafeoyl- en 3-hydroxybutanylgroepen. Ze vertonen een sterk antioxiderend vermogen.

Gebruik

In de traditionele geneeskunde werd edelweiss gebruikt als middel tegen spijsverterings- en luchtwegaandoeningen, als poeder, infusie en tinctuur. De INCI-naam van een gekweekt extract is Leontopodium Alpinum Flower / Leaf Extract.

Symboliek

Edelweiss is gebruikt als symbool voor alpinisme, voor ruige schoonheid en zuiverheid die met de Alpen en de Karpaten worden verbonden. Het is ook een nationaal symbool van Bulgarije, Slovenië en Italië.