Osmanthus

De plant

Osmanthus fragrans is een bloeiende plantensoort uit de familie Oleaceae. Het is een wintergroene struik of kleine boom die 3-12 m hoog wordt. De soort komt van nature voor in Assam, Cambodja, China, de Himalaya, Hainan, Japan, Myanmar, Taiwan, Nepal, Thailand en Vietnam. De geslachtsnaam Osmanthus is samengesteld uit twee Griekse stammen: osma, 'geur', en anthos, 'bloem'. De soortnaam fragrans is ontleend aan het Latijn en betekent 'geurend, welriekend', een verwijzing naar de intense geur van de bloemen.

De bloemen zijn wit, lichtgeel, geel of oranjegeel, klein, ongeveer 1 cm lang, en ruiken sterk. Ze verschijnen in kleine trosjes in de late zomer en de herfst. De vrucht is een purperzwarte steenvrucht van 10-15 mm lang met één zaad in een harde schaal. Ze is in de lente rijp, ongeveer zes maanden na de bloei.

Teelt

De osmanthusboom wordt in China geteeld om zijn bloesems, waarvan de abrikoosachtige geur wordt gebruikt om thee te parfumeren. In Oost-Aziatische tuinen wordt hij als sierplant gekweekt. In China is hij de stadsbloem van Hangzhou, Suzhou en Guilin. De bloeiperiode, de bloemkleur en andere kenmerken worden gebruikt om de cultivars van de zoete osmanthus in vier groepen in te delen: Yingui, Jingui, Dangui en Sijigui.

Chemie

In de absolue zijn zesentwintig componenten geïdentificeerd, waaronder linalool, trans- en cis-linalooloxide, α-ionon, β-ionon en γ-decalacton. De lactonen in de bloesems geven een smaak die dichter bij abrikozen en perziken ligt. In de bloemengeur nemen linalool, α-ionon, β-ionon en γ-decalacton doorgaans het grootste aandeel in van de negen hoofdverbindingen. Het CCD1-eiwit van de zoete osmanthus kan carotenoïden splitsen tot iononen.

Bloemen van de Yingui-groep zijn relatief licht van kleur, bleek tot middengeel, terwijl die van de Dangui-groep relatief diep gekleurd zijn, oranje tot oranjerood. De Yingui-bloemblaadjes bevatten meer β-ionon, de Dangui-bloemblaadjes meer linaloolverbindingen. Een hoge temperatuur van 32 °C verlaagt bij de meeste cultivars sterk de relatieve afgifte van α-ionon, β-ionon, γ-decalacton en (Z)-ocimeen.

Fysische eigenschappen

Het is oplosbaar in alcohol en minerale olie, slecht oplosbaar in propyleenglycol en onoplosbaar in water. De optische rotatie ligt tussen +30,00 en +50,00. De houdbaarheid bedraagt 24 maanden of langer bij correcte bewaring, in goed gesloten verpakking in de koelkast.

Gebruik van de bloemen

In de Chinese keuken kunnen de bloemen worden getrokken met groene of zwarte theebladeren tot osmanthusthee. De bloemen worden ook gebruikt voor jam met osmanthusgeur, osmanthuscakes, dumplings, soepen en osmanthuslikeur. Osmanthuswijn is een Chinese alcoholische drank, gemaakt van lichte baijiu en gearomatiseerd met bloemen van de zoete osmanthus.

Door het moment van zijn bloei is de zoete osmanthus nauw verbonden met het Chinese Midherfstfestival. Osmanthuswijn is een traditionele keuze als reünie-wijn die met de familie wordt gedronken. In sommige streken van Noord-India, vooral in de staat Uttarakhand, worden de bloemen van de zoete osmanthus gebruikt om kleding tegen insecten te beschermen. In de traditionele Chinese geneeskunde wordt osmanthusthee als kruidenthee gebruikt bij de behandeling van een onregelmatige menstruatie.