Duindoorn

Hippophae rhamnoides komt van nature voor in de koelgematigde streken van Europa en Azië. In West-Europa komt de struik vooral voor langs de zeekust. Ze groeit meestal op droge, zandige grond. De vrouwelijke planten dragen oranje bessen die zacht en sappig zijn en rijk aan oliën.

Herkomst en productie

De bessen worden meestal gewassen en daarna geperst, waarbij perskoek en sap ontstaan. Uit de perskoek van de vrucht kunnen olie, een natuurlijke voedingskleurstof (geel/oranje) of jam worden verkregen. In Azië wordt de vrucht met de hand geoogst, wat ongeveer 1500 manuren per hectare vergt. De vruchtoogst is de meest tijdrovende handeling bij de teelt van H. rhamnoides. China is de grootste landbouwproducent van H. rhamnoides.

Chemie

Duindoornolie is een roodoranje olie die uit duindoornplanten wordt gewonnen. Soorten uit dit geslacht slaan lipiden op in het mesocarp (het vruchtvlees), zodat de olie zowel uit de zaden als uit het vruchtvlees kan worden gewonnen. Het oliegehalte bedraagt 1,5-3,0% in het vruchtvlees, terwijl het in de zaden 11% van het versgewicht uitmaakt. Zaadolie wordt gekenmerkt door een hoog gehalte aan meervoudig onverzadigde vetzuren, terwijl de olie uit het vruchtvlees enkelvoudig onverzadigde vetzuren en carotenoïden bevat. Duindoornolie uit het vruchtvlees bevat samen ongeveer 65% van het enkelvoudig onverzadigde omega-7-vetzuur palmitoleïnezuur en het verzadigde vetzuur palmitinezuur. Duindoornvruchtolie is donkeroranje van kleur en heeft een dikke consistentie, terwijl de zaadolie lichtgeel is. Het hoge aandeel onverzadigde vetzuren is ook verantwoordelijk voor de relatief geringe houdbaarheid, omdat ze duindoornolie snel ranzig laten worden. Carotenoïden zijn de pigmenten die de duindoornbes haar kenmerkende oranjerode kleur geven. Het belangrijkste carotenoïde is het provitamine A, bètacaroteen. Bèta-sitosterol is de voornaamste sterol in de hele bes en vormt 57-83% van alle sterolen. De typische zuurheid van de vrucht komt door het hoge gehalte aan appelzuur. De vrucht bevat veel vitamine C, ongeveer 400 mg per 100 gram.

Gebruik

De vrucht wordt culinair gebruikt, terwijl de extracten, waaronder de olie, worden toegepast in de cosmetica-industrie en in de traditionele geneeskunde. De verkregen oliën (zaadolie en vruchtvleesolie, ook vrucht- of bessenolie genoemd) worden gebruikt in voedingssupplementen, nutraceutica, cosmetica en huidverzorgingsproducten. Duindoornolie wordt gebruikt in sommige shampoos en andere haarverzorgingsproducten. Wanneer de bessen worden geperst, scheidt het sap zich in drie lagen: een dikke oranje room bovenop, een middelste laag rijk aan verzadigde en meervoudig onverzadigde vetten, en een onderste laag van bezinksel en sap. De bladeren van de struik kunnen aan de lucht worden gedroogd, uiteindelijk worden gemalen en voor thee worden gebruikt. Van duindoornbessen wordt ook rijk oranje ijs gemaakt, met een smaak die aan meloen doet denken en een vleugje citrus. Omdat de plant bestand is tegen sterk geërodeerde, voedselarme en soms zoute bodems, wordt ze gebruikt voor landaanwinning of als windsingel.