Sasafras

Rod Sassafras obuhvata tri živuće i jednu izumrlu vrstu listopadnog drveća iz porodice Lauraceae, poreklom sa istoka Severne Amerike i istoka Azije. Sassafras albidum je listopadno drvo srednje veličine koje doraste do visine od 15 do 20 m. Vrsta je autohtona na istoku Severne Amerike, od južnog Mejna i južnog Ontarija na zapad do Ajove i na jug do središnje Floride i istočnog Teksasa. Ulje sasafrasa može da sadrži i znatne količine kamfora, eugenola, azarona i raznih seskviterpena.

Safrol ima formulu C₁₀H₁₀O₂ i molekulsku masu 162,18. IUPAC naziv jedinjenja je 5-prop-2-enyl-1,3-benzodioxole. To je bezbojna uljasta tečnost, mada nečisti uzorci mogu da budu žućkasti. Male količine safrola nalaze se u mnogim biljkama, kojima služi kao prirodna zaštita od biljojeda. Safrol se nalazi u anisu, muskatnom oraščiću, cimetu i crnom biberu. Glavni je sastojak ulja braon kamfora, koje se dobija od biljke Ocotea pretiosa koja raste u Brazilu, i ulja sasafrasa, koje se dobija od vrste Sassafras albidum. Safrol je i prekursor u sintezi piperonil-butoksida, sinergista insekticida.

Sasafras, nekada ključni sastojak komercijalnih američkih piva od korenja (root beer), više se ne koristi, jer je američka Uprava za hranu i lekove 1960. godine zabranila njegovo ulje u svim industrijski proizvedenim namirnicama i lekovima. Zabrana je bila odgovor na zabrinutost za zdravlje zbog kancerogenosti safrola, glavnog sastojka ulja sasafrasa, utvrđene u studijama na životinjama. Laboratorijske životinje koje su oralno dobijale čaj ili ulje sasafrasa sa velikim dozama safrola dobile su trajno oštećenje jetre ili razne vrste raka. Kod ljudi oštećenje jetre može godinama da se razvija, a ne mora da pokazuje očigledne znake. Safrol je prekursor za proizvodnju droga MDMA i MDA, pa se njegov transport prati na međunarodnom nivou. U Sjedinjenim Državama safrol je trenutno na Listi I hemikalija. Safrol, izosafrol i piperonal su prekursori kategorije I prema uredbi br. 273/2004 Evropske zajednice. Prodaja i uvoz ulja sasafrasa, kao smeše koja sadrži safrol u koncentraciji iznad propisanog praga, ograničeni su u SAD. Safrol i ulja bogata safrolom nalaze se na Crvenoj listi Međunarodnog odbora za kontrolu narkotika.

Sassafras albidum se u Sjedinjenim Državama koristi pre svega kao ključni sastojak domaćeg piva od korenja i kao zgušnjivač i začin u tradicionalnom gumbu kreolske kuhinje Luizijane. Većina komercijalnih piva od korenja ekstrakt sasafrasa zamenila je metil-salicilatom, estrom koji se nalazi u gaulteriji i kori crne breze. Prah filé, poznat i kao gumbo filé, začin je od osušenog i samlevenog lišća severnoameričkog sasafrasa. Osušeno i samleveno lišće sasafrasa prvi su kao začin koristili Indijanci iz plemena Čokto sa američkog juga. Prah filé se pravi tako što se beru mladi listovi i stabljike sasafrasa, pa se melju. Kada se umereno pospe po gumbu, daje mu prepoznatljiv zemljan ukus i teksturu. U studiji iz 1997. godine u lišću sasafrasa, od kog se pravi filé, nije otkrivena merljiva količina safrola.

Ulje sasafrasa odbija i insekte i druge štetočine. Indijanci sa jugoistoka Sjedinjenih Država koristili su drvo sasafrasa za potpalu, jer su njegova prirodna ulja zapaljiva. Procenjuje se da je oko 2015. godine proizvedeno 1.500 tona ulja sasafrasa. Ulja bogata safrolom najviše se proizvode u jugoistočnoj Aziji i Kini. U Kambodži se smatra da je Camphora parthenoxylon drvo poznato kao mreah prew phnom. Burma je značajan proizvođač ulja bogatih safrolom, koja se tamo zovu thitkado. Reč thitkado doslovno znači mirisno drvo ili drvo prijatnog mirisa.

·

Povezani pojmovi: Jova · Alfa-humulen · Amarant · Amberever · Kora amburane · Antillone · Stablo jabuke