Pitanga

Pitanga (Eugenia uniflora) is een bloeiende plant uit de familie Myrtaceae, afkomstig van de oostkust van tropisch en subtropisch Zuid-Amerika. Het verspreidingsgebied loopt van Suriname en Frans-Guyana tot het zuiden van Brazilië en omvat Uruguay en delen van Paraguay en Argentinië. Het is een grote struik of kleine boom met een kegelvormige groeiwijze, die langzaam groeit tot 8 meter hoog. Hij wordt in tuinen vaak gebruikt als haag of windscherm en dient ook als sierplant. De eetbare vrucht is een bes die eerst groen is en via oranje en scharlakenrood rijpt tot kastanjebruin. De vrucht is geribd en 2 tot 4 centimeter lang. De smaak varieert van zoet tot zuur, afhankelijk van de cultivar en de rijpheid. Thee van de bladeren wordt in de volksgeneeskunde gebruikt tegen koorts, maagaandoeningen, lage bloeddruk en jicht.

Herkomst en productie

De Surinaamse kers is een tropische plant die ook in subtropische streken kan worden gekweekt. De plant gedijt op de meeste gronden, maar levert meer vruchten op diepe leemgrond. Vers verkochte vruchten worden doorgaans volrijp geoogst, wanneer ze meer suiker en minder hars bevatten. In verschillende streken van Brazilië blijft de exploitatie van pitangavruchten extractief van aard, vooral voor de verkoop op straatmarkten.

Culinair gebruik

De vrucht wordt vers gegeten of verwerkt tot pulp, sap, roomijs, likeur, wijn en jam.

Chemie van de vrucht

In een onderzoek naar gele, rode en paarse vruchten werden 51 vluchtige verbindingen geïdentificeerd. Terpenen, esters en aldehyden vormden hiervan samen 86,27%. De meest voorkomende waren β-elemeen (23,91%), E-germacreen D (15,46%) en ethylacetaat (12,87%). Terpenoïden ondergaan tijdens het rijpen abrupte veranderingen, waarbij hun aandeel sterk afneemt.

Bladolie

In de bladolie waren geoxygeneerde sesquiterpenen de hoofdbestanddelen; ook koolwaterstofsesquiterpenen (24,79%) werden aangetoond. Atractyloon (26,78%) was het belangrijkste bestanddeel, gevolgd door curzereen (17,96%). Bladoliën van verschillende vindplaatsen verschilden in samenstelling, maar sesquiterpenen overheersten, behalve in een Argentijns exemplaar dat rijk was aan monoterpenen.