Tomaat

De tomaat, botanisch ingedeeld als Solanum lycopersicum, is een plant waarvan de vrucht een eetbare bes is die als groente wordt gegeten. Hij behoort tot de nachtschadefamilie, waartoe ook tabak, aardappel en chilipepers horen. Rond 500 v.Chr. werd hij al geteeld in het zuiden van Mexico en waarschijnlijk ook elders. De Azteken kweekten verschillende tomatenvariëteiten, waarbij rode tomaten xitomatl werden genoemd. De Spanjaarden brachten de tomaat in de 16e eeuw, tijdens de Columbiaanse uitwisseling, naar Eurazië.

Herkomst en productie

De tomaat komt oorspronkelijk uit het westen van Zuid-Amerika en is mogelijk daar, in Mexico of in Midden-Amerika gedomesticeerd. In Europa werd de tomaat in de jaren 1540 al geteeld en hij groeide er makkelijk in mediterraan klimaat. Tomatenplanten zijn klimplanten, grotendeels eenjarig en gevoelig voor vorst, al leven ze in kassen soms langer. Er bestaan duizenden cultivars, die verschillen in grootte, kleur, vorm en smaak. Moderne variëteiten zijn veredeld om gelijkmatig rood te rijpen, een proces dat de zoetheid en de smaak van de vrucht heeft aangetast. In 2023 bedroeg de wereldproductie van tomaten 192 miljoen ton, waarvan China 36% leverde; India, Turkije en de Verenigde Staten volgden als secundaire producenten.

Chemie en geurprofiel

Het aroma van tomaat is een complex mengsel van vluchtige organische verbindingen. Vluchtige stoffen afkomstig van vetzuren, die zich kenmerken door groene of grasachtige aroma's, vormden in de geanalyseerde tomatenvruchten meer dan de helft van alle vluchtige stoffen, met een overwicht van C6-verbindingen in rijpe vruchten. Hexanal en (Z)-3-hexenal behoren tot de kortketenige C6-verbindingen die het sterkst met de gewenste smaak van tomaat worden geassocieerd. 2-Isobutylthiazole is een van de belangrijkste vertakte vluchtige verbindingen in tomaat. De bladeren, de stengel en de groene onrijpe vruchten van de tomatenplant bevatten kleine hoeveelheden van het alkaloïde tomatine.

De geur van tomatenblad is te danken aan een aromachemicalie van een type dat ook de geur van geraniumblad veroorzaakt.