Santol

De vrucht groeit aan een snelgroeiende boom die 150 voet hoog kan worden. De vruchten hebben vaak de grootte, de vorm en de licht donzige structuur van perziken, met een rossige zweem. Het vruchtvlees is wit, doorschijnend en sappig, zoet, zuurachtig of zuur, en omgeeft 3 tot 5 bruine, oneetbare zaden. Bij sommige variëteiten is de buitenste schil dikker en vormt zij het belangrijkste eetbare deel, met een milde perzikachtige smaak.

Herkomst en productie

Santol komt nu verwilderd of gekweekt voor in heel tropisch Azië, vooral in Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Thailand en Vietnam. Een volwassen boom kan per jaar tussen 18.000 en 24.000 vruchten dragen. De internationale handel is minimaal; de Filipijnen exporteren santol op siroop naar de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië.

Culinair gebruik

Het vruchtvlees wordt rauw gegeten, puur of met kruiden. Het wordt ook gekookt en gekonfijt of tot marmelade verwerkt. In de Filipijnse keuken wordt geraspte schil gegaard in kokosmelk (met stukjes varkensvlees en scherpe peper) en in het zuiden van Luzon geserveerd als sinantolan. De half rijpe, zure vruchten dienen ook als zuurmaker in zure bouillongerechten zoals sinigang. Zeer rijpe vruchten zijn van nature wijnachtig en worden met rijst gefermenteerd tot een alcoholische drank.

Samenstelling

Het pericarp bevat glucose, sucrose, appelzuur, wijnsteenzuur en veel pectine. De zaden bevatten limonoïden, stoffen die vraat tegengaan. Het gedroogde kernhout levert twee triterpenen op, katonzuur en indicuszuur, en een zure hars. Oorspronkelijke vruchten van niet-geselecteerde bomen in de Filipijnen bevatten per 100 g eetbaar deel 83,9 g water, 0,7 g eiwit en 13,7 g koolhydraten.

Variëteiten

Er worden twee algemene typen santol onderscheiden, de gele en de rode, die vroeger als twee soorten werden beschouwd. De cultivar 'Bangkok', populair in de Filipijnen, is tetraploïd en draagt vruchten met een gemiddeld gewicht van meer dan 250 g, tegen 80 g voor vruchten van niet-geselecteerde bomen.

Ander gebruik

Het hout wordt gebruikt voor bouwwerken en timmerwerk en voor het maken van huishoudelijk gerei en werktuigen. De boom is een uitstekende schaduwboom met sierwaarde.