Beschrijving van de plant
De muurbloem (Erysimum cheiri, syn. Cheiranthus cheiri) behoort tot de familie Brassicaceae, en het geslacht Erysimum wordt in de koolfamilie geplaatst. Het is een kruidachtige vaste plant, vaak als tweejarige gekweekt, met een of meer sterk vertakte stengels die een hoogte van 15-80 cm bereiken. De top van de stengel draagt een knotsvormige bloeiwijze van 10 tot 30 sterk geurende, nectarhoudende bloemen. De bestuiving gebeurt door bijen en hommels.
De bladeren zijn over het algemeen smal en puntig en kunnen tot 20 cm lang worden, en de onderste bladeren vormen een rozet. De bloemen zijn ongeveer 20 mm breed, zelden tot 25 mm, met afgeronde bloemblaadjes van twee tot drie centimeter lang.
De kroon van gele tot bruine of roodachtige kleur ontstaat doordat het rode anthocyaan cyanidine met verschillende carotenoïden reageert, en de wilde vorm is goudgeel. Na de bloei draagt de plant lange, smalle, behaarde hauwen, en de peulen worden door de wind verspreid.
Herkomst en teelt
De soort is inheems in Griekenland, maar is elders wijdverbreid als ingevoerde soort. Haar oorspronkelijke verspreidingsgebied is Zuidoost-Europa, vooral het Middellandse Zeegebied. Het is een populaire sierplant, op grote schaal gekweekt om haar overvloedige, geurende bloemen in het voorjaar.
Er zijn veel cultivars ontwikkeld, in tinten geel, oranje, rood, kastanjebruin, paars, bruin, wit en crème. De meeste tuincultivars van de muurbloem stammen af van E. cheiri. Ze wordt meestal als tweejarige gekweekt, het ene jaar gezaaid om het volgende te bloeien, en daarna weggegooid. De plant groeit in haar tweede jaar vaak spichtig en lang uit, en ze is vatbaar voor infecties zoals knolvoet.
Chemische bestanddelen
Zoals bij de meeste Brassicaceae produceren soorten van het geslacht Erysimum glucosinolaten als verdedigingsstoffen. Anders dan bij vrijwel alle andere geslachten binnen de Brassicaceae hoopt Erysimum ook cardiale glycosiden op. Cardenolideverbindingen komen voor in alle organen van de plant.
In HPTLC werden acht soorten cardenolides als banden waargenomen, en de stengel vertoonde minder diversiteit, met vier scherpe zones. Verschillende glucosinolaten en isothiocyanaten, zoals cheirolin en iberin, zijn in het zaad aangetoond, terwijl cheirolin werd gedetecteerd in de etherische olie van de bloem, het blad en de vrucht.
Het flavonoïdegehalte is opmerkelijk hoger in de bloemen dan in de andere organen. Quercetine werd gedetecteerd in de flavonoïdenvingerafdruk van met zuur gehydrolyseerde bloemen. Ook derivaten van isorhamnetine, kaempferol en quercetine zijn in het kruid aangetroffen.
Zaad en vrucht hebben een grotere diversiteit aan cardenolideverbindingen dan andere organen, en het zaad is bijzonder rijk aan 11-α-hydroxycardenolides. Uit de bladeren werd ook een kristallijn alkaloïde verkregen, cheirinine, dat inwerkt op zenuwcentra en ook op spieren.
Naam en traditioneel gebruik
De Nederlandse naam muurbloem komt van het vermogen van de plant om goed te groeien in losse muurspecie. In het middeleeuwse Perzië heette de muurbloem Cheiri, een naam die Linnaeus overnam bij het vormen van de wetenschappelijke naam Cheiranthus cheiri. Erysimum cheiri wordt door Pedanius Dioscorides beschreven als geneeskrachtig kruid.
Genoomassemblage in 2026
Een op chromosoomniveau gepubliceerde genoomassemblage uit 2026 heeft een omvang van ongeveer 244 Mb, waarbij het grootste deel van de sequentie aan 6 chromosomen is verankerd.
Ontdek alle zeven extraits in de Discovery Set.
—
Gerelateerd: Abelia · Amandelbloesem · Alfa-terpineol · Alstroemeria · Alumroot · Amaryllis · Amazon Moonflower · Amethistbloem