Magnolia
De wereld van Nuit Élastique
Sarsaparilla

Sarsaparilla: drie planten delen één woord, en het verbod van 1960 noemde de liaan nooit

· 11 min · PREMIEREPEAUZeven geurenEén ervan kijkt naar u
Magnolia
De grondstof

Sarsaparilla is the name of Smilax ornata, a vine of Mexico and Central America whose root flavours drinks. The word also covers Indian sarsaparilla, Hemidesmus indicus, and wild sarsaparilla, Aralia nudicaulis, which are different plants. The 1960 United States food order names safrole and oil of sassafras. It does not name any Smilax.

Date19.11.26
Leestijd11 min
DoorPREMIEREPEAU
GrondstofMagnolia

Wat is sarsaparilla?

Sarsaparilla is de naam van Smilax ornata, een rank uit Mexico en Midden-Amerika waarvan de wortel dranken op smaak brengt. Het woord wordt ook gegeven aan twee onverwante planten, Hemidesmus indicus uit Zuid-Azië en Aralia nudicaulis uit Noord-Amerika. Dit artikel volgt de rank en houdt de drie uit elkaar.

Zoek het woord en de pagina's die bovenaan staan zeggen hetzelfde. Sarsaparilla is een rank, rootbeer is zijn sassafrasneef, en de Amerikaanse overheid verbood de rank in 1960. Het derde deel is onjuist. De verordening van 3 december 1960 staat in de Code of Federal Regulations, en zij noemt safrol, sassafrasolie, isosafrol en dihydrosafrol. Geen enkele Smilax-plant komt erin voor. Wat er in de oude drank ging, is een kwestie waarover twee bronnen het oneens zijn, en de legende slaat dat ook over.

Drie planten die één naam delen

Kew's checklist van vaatplanten en de plantennaamindex IPNI plaatsen de drie op verschillende takken van de stamboom.

Gangbare naam Plant Familie Waar de checklists haar plaatsen
Sarsaparilla, Hondurese of Jamaicaanse sarsaparilla Smilax ornata Lem. Smilacaceae Belize, Costa Rica, Guatemala, Honduras, Mexico en Nicaragua, met Jamaica vermeld als ingevoerd
Indiase sarsaparilla Hemidesmus indicus (L.) R.Br. Apocynaceae, de maagdenpalmfamilie India, Sri Lanka, Bangladesh, Pakistan, Myanmar, Laos, Cambodja, Vietnam en Malaya
Wilde sarsaparilla Aralia nudicaulis L. Araliaceae, de klimopfamilie Canada en de Verenigde Staten, van Colorado en Georgia tot Maine

De Smilax-plant is degene achter de oude Spaanse naam en het rootbeerschap. IPNI vermeldt Antoine Lemaire's beschrijving van Smilax ornata in de Illustration Horticole in 1865. De naam Smilax regelii, die Killip en Morton in 1936 publiceerden, is daarvan een synoniem in GBIF.

De mediterrane klimplant Smilax aspera, die Linnaeus in 1753 beschreef, hoort bij hetzelfde geslacht maar is een andere soort. De checklist van Kew plaatst haar van Portugal tot India en Oost-Afrika. Een geschiedenispagina van een sodafabrikant noemt Smilax ornata in zijn vergelijkingstabel en onderschrijft zijn plantenfoto met Smilax aspera, dus zelfs de pagina's die voor de drank zijn geschreven, halen de ranken door elkaar.

Aralia nudicaulis is geen Smilax, en er wordt geen gebruik of smaak voor genoemd.

Waar komt het woord sarsaparilla vandaan?

Geen enkele bron geeft de wortels van het woord.

Een Engels hoofdstuk staat in John Framptons vertaling van Nicolas Monardes, in 1577 in Londen gedrukt als Joyfull newes out of the newe founde worlde. Het draagt de titel "Of the Sarcaparillia."

Jaar Wat de bronnen laten zien
1577 Hoofdstuk "Of the Sarcaparillia." in de Engelse Monardes
1865 Lemaire beschrijft Smilax ornata
1878 Een Amerikaanse almanak noemt zijn sarsaparilla "een medicijn voor het bloed"
1960 Amerikaanse verordening inzake safrol en sassafrasolie in levensmiddelen, 25 FR 12412
1981 Het National Toxicology Program vermeldt safrol voor het eerst in zijn Report on Carcinogens

Sarsaparille als geneesmiddel: wat mensen geloofden

Voordat het een frisdrank was, verkocht het woord remedies. Dat is een verslag van wat werd verkocht en geloofd, niet de vaststelling dat de wortel iets doet.

De almanak van 1878 van het bedrijf Ayer uit Lowell, Massachusetts, laat zien hoe de claim werd geformuleerd. Het product, zo stond er, "becomes in every sense a medicine for the blood; or, as commonly expressed, it is a blood-purifier." De wortel was maar één ingrediënt. Dezelfde pagina zegt dat het "staple ingredient is the Sarsaparilla-root of the tropics" en somt de mengeling van het bedrijf op met middelen als stillingia, yellow dock, mandrake en de jodiden van kalium en ijzer. Een fles die als sarsaparille werd verkocht, was een samenstelling met een beroemde naam op het etiket.

Geen enkel artikel onderbouwt een medisch gebruik van de Smilax-wortel, dus wordt dat hier niet beweerd.

Is sarsaparilla hetzelfde als rootbeer?

De namen overlappen elkaar, en de verslagen van het oude recept spreken elkaar tegen. Een al lang lopende Amerikaanse vraag-en-antwoordrubriek zegt dat u zou verwachten dat de drank van de plant komt, "a tropical vine distantly related to the lily," maar dat hij oorspronkelijk werd gemaakt "from a blend of birch oil and sassafras," en dat hij begon als patentgeneesmiddel, "an easy-to-take form of sassafras." Een geschiedenispagina van een brouwer zegt het tegenovergestelde: "traditionally Sarsaparilla was made from the sarsaparilla root alone." Beide zijn beweringen van schrijvers, geen van beide is een recept uit die tijd, en geen enkele bron beslist wat eerst kwam.

Root beer is het duidelijkste geval. De Amerikaanse regel over safrol zegt dat sassafras de plant is die het molecuul bevat, en een overzicht uit 2010 in Toxins zegt dat safrol vóór het verbod "was commonly used to flavor root beer and other foods."

De pagina van de brouwer somt op wat moderne root-beermakers toevoegen: "vanilla, wintergreen, liquorice root, nutmeg, acacia, anise, molasses, cinnamon, clove or honey." Elk merk kiest zijn eigen set, en het woord op het etiket zegt niet welke.

Het bruikbare antwoord heeft dus drie delen. Sarsaparille is een liaan. Sassafras is een boom uit de laurierfamilie, Sassafras albidum, inheems in het oosten van Noord-Amerika. En de dranken die sarsaparille of root beer heten, zijn mengsels, samengesteld uit wat elke maker koos.

Hoe ruikt en smaakt sarsaparilla?

Geen enkele bron beschrijft de geur van de wortel van de liaan. De smaak van de frisdrank is een ander verhaal, want de geur die mensen root beer noemen, is voor andere moleculen vastgelegd. De geschiedenispagina van de brouwer zegt dat extract van sarsaparillewortel een "slightly bitter flavour profile" heeft, en daarom voegen de meeste producenten zoethout en vergelijkbare smaken toe.

Molecuul Waar het record het aantreft CAS Formule Vastgelegde geurwoorden
Safrole Sassafrasolie, "ongeveer 80 procent" volgens de Amerikaanse regel 94-59-7 C10H10O2 Zoet, anijs, kruidig, warm, bloemig, sassafras, houtig (Good Scents), aromatisch, kruidig (Leffingwell)
Methylsalicylaat Geen plantaardige bron 119-36-8 C8H8O3 Zoet, root beer, kamferachtig, fenolisch, muntachtig, wintergroen, aromatisch (Good Scents), zoet, warm (Leffingwell)
2-Hydroxy-4-methoxybenzaldehyde Wortel van Indiase sarsaparilla, volgens een artikel uit 2013 673-22-3 C8H8O3 Vanille (Good Scents), aromatisch (Leffingwell)
Sarsasapogenine Geen plantaardige bron 126-19-2 C27H44O3 Geen record in een van beide databases

Twee daarvan dragen de woorden die mensen aan de frisdrank koppelen. Good Scents noemt "root beer" bij de geurwoorden van methylsalicylaat, en ons glossarium beschrijft het als "sweet and fruity, reminiscent of root beer, but often associatively called minty." Safrole is de zoete, anijsachtige noot in dezelfde lijst. De steroïde in het hart van de saponinen heeft helemaal geen geurrecord. Geen enkele bron laat zien of de wortel van de liaan safrole of methylsalicylaat bevat.

Is sarsaparilla verboden?

Geen regel verbiedt de sarsaparillawortel. Wat de Verenigde Staten verboden hebben, is een reeks stoffen. De Code of Federal Regulations, titel 21, sectie 189.180, definieert safrole als "a natural constituent of the sassafras plant" en zegt "Oil of sassafras is about 80 percent safrole." De tweede paragraaf beschouwt als vervalst "food containing any added safrole, oil of sassafras, isosafrole, or dihydrosafrole, as such", en voedsel dat deze stoffen bevat, "e.g., sassafras bark, which is intended solely or primarily as a vehicle for imparting such substances to another food, e.g., sassafras tea." De grondslag die wordt gegeven is "an order published in the Federal Register of December 3, 1960 (25 FR 12412)."

Genoemd in de regel Niet genoemd in de regel
Safrole Smilax ornata en elke andere Smilax
Sassafrasolie Het woord sarsaparilla
Isosafrole en dihydrosafrole Frisdranken als categorie
Sassafrasbast die wordt verkocht om een ander voedingsmiddel op smaak te brengen, zoals sassafrasthee Wintergroen en methylsalicylaat

Een pagina van een brouwer vertelt het anders: "The vine was banned by the American Food and Drug Administration for commercial food production in 1960." De tekst van de regel ondersteunt die zin niet. Het besluit gaat over de sassafrasstoffen. De eerste regel van een encyclopedie beschrijft de drank als "originally made from the vine Smilax ornata", en een tabel van een frisdrankmaker noemt de liaan als de belangrijkste smaakbron.

Drie onafhankelijke bronnen zijn het eens over waarop het verbod berustte. Het National Toxicology Program stelt in zijn Report on Carcinogens dat "Safrole is reasonably anticipated to be a human carcinogen based on sufficient evidence of carcinogenicity from studies in experimental animals", en dat sassafrasolie "was formerly used to flavor some soft drinks, such as root beer" voordat de toevoeging aan voedsel in 1960 werd verboden. Een overzicht uit 2007 in Chemical Research in Toxicology zegt dat "In 1960 the FDA banned the use of sassafras oil as a food and flavoring additive because of the high content of safrole and its proven carcinogenic effects", en dat de molecule hepatotoxisch en zwak carcinogeen was gebleken. Het overzicht uit 2010 in Toxins plaatst safrole ook in de oliën van nootmuskaat, kaneel en kamfer, en noemt het "a major constituent of oil of sassafras." Dit zijn verslagen van wat de bronnen concluderen, geen advies.

Het programma plaatste safrole in 1981 op de lijst, in zijn Second Annual Report on Carcinogens. Dat is eenentwintig jaar na het voedselbesluit, en een afzonderlijke daad. Voor de andere regels rond de molecule, in voedsel, cosmetica, parfumerie en drugshandhaving, zie het artikel in het tijdschrift over safrole.

Waarom stopten ze met de verkoop van sarsaparilla?

Het verslag geeft twee afzonderlijke dingen, en die mogen niet worden samengevoegd. Het eerste is het verlies van de sassafrasmaak in 1960, hierboven gedocumenteerd. Het tweede is het verlies van schapruimte, waarvoor het bewijs populaire geschiedschrijving is. De Amerikaanse column zegt dat de drank "just lost out to cola, like almost every other flavor you could name," en dat root beer, zijn naaste neef, minder dan 4 procent van de nationale markt uitmaakt. Een geschiedenispagina van een frisdrankmaker dateert de teruggang in de jaren twintig en dertig, toen nieuwe smaken "seemingly every week" kwamen.

Beide zijn verslagen van de markt, geen marktgegevens, en er wordt geen enkel verkoopcijfer genoemd. Wat wel gezegd kan worden, is smaller. Sarsaparilla als plant is nooit verboden geweest. Sassafrasolie verdween in 1960 uit het Amerikaanse voedsel, en de dranken die erop hadden geleund, moesten hun recepten aanpassen.

Waarvoor wordt sarsaparilla gebruikt?

Eerst als smaakstof. Een geschiedenispagina van een brouwer zegt dat extract van sarsaparillawortel een "slightly bitter flavour profile" heeft, en een tabel van een frisdrankmaker noemt de liaan als de belangrijkste smaakbron. Als medicijn was het een overtuiging van zijn tijd, en daar laat dit artikel het bij. Het artikel beschrijft geen enkel parfum van het huis.

Indiase sarsaparilla: een wortel die naar de neef van vanille ruikt

De Indiase plant is degene met een eigen geur. Een artikel uit 2013 in Plant Foods for Human Nutrition stelt dat "Root and pod extracts of H. indicus and V. planifolia, respectively, produce fragrant phenolic compounds, 2-hydroxy-4-methoxybenzaldehyde (MBALD) and 4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde (vanillin)." De tweede is vanilline. De eerste heeft dezelfde formule, C8H8O3, en Good Scents noteert er één woord voor: vanilla. Een artikel uit 2008 in het Journal of Plant Physiology heet "Phenylalanine ammonia-lyase-mediated biosynthesis of 2-hydroxy-4-methoxybenzaldehyde in roots of Hemidesmus indicus," een tweede bewijs dat de wortel de molecule maakt.

Dit gaat alleen over Hemidesmus. Van de Smilax uit de frisdrank is geen spoor van zo'n molecule bekend. Wanneer een bron "sarsaparilla" en "vanille" in dezelfde regel noemt, controleer dan welke plant bedoeld wordt voordat u erop vertrouwt. Het tijdschrift volgt andere zoete moleculen in zijn pagina's over coumarine en de gourmand-familie.

Veelgestelde vragen

Is sarsaparilla hetzelfde als rootbeer?

Nee, al overlappen de namen elkaar. Rootbeer was de sassafrasdrank. De oude sarsaparilla wordt door een column beschreven als een mengsel van berkenolie en sassafras, en door een brouwer als enkel de wortel. Moderne flessen van beide zijn mengsels, en geen enkele bron beslist welke het eerst kwam.

Waarvoor wordt sarsaparilla gebruikt?

Als smaakstof in frisdranken, en vroeger als patentgeneesmiddel. Een almanak uit 1878 verkocht zijn sarsaparilla als een geneesmiddel voor het bloed. Een brouwer zegt dat het extract een licht bitter smaakprofiel heeft, en daarom voegen de meeste producenten zoethout toe. Wat het zou genezen, was geloof, geen bewijs.

Waarom stopten ze met de verkoop van sarsaparilla?

Sarsaparilla zelf is nooit verboden geweest. Het Amerikaanse besluit van 1960 had betrekking op safrol en sassafrasolie, de smaak van de oudere rootbeer-stijl. Wat de schappen betreft: een Amerikaanse column zegt dat de drank het aflegde tegen cola, en de geschiedenis van een frisdrankmaker wijst op nieuwe smaken in de jaren 1920. Er wordt geen verkoopcijfer gegeven.

Is sarsaparilla verboden?

Geen enkele regel verbiedt de sarsaparilla-wortel. De Amerikaanse regel van 1960, 21 CFR 189.180, verbiedt toegevoegd safrol, sassafrasolie, isosafrol en dihydrosafrol, en sassafrasbast die verkocht wordt om een ander voedingsmiddel op smaak te brengen. Smilax of sarsaparilla wordt er niet in genoemd. Een brouwerspagina die zegt dat de liaan verboden werd, is in strijd met de tekst van de regel onjuist.

Hoe ruikt en smaakt sarsaparilla?

Geen enkele bron beschrijft de geur van de droge wortel. Een brouwer zegt dat het extract een licht bitter profiel heeft. De rootbeer-noot die men verwacht, komt van andere moleculen: methylsalicylaat, vermeld met het geurwoord rootbeer, en safrol, zoet en naar anijs.

Wat is het verschil tussen sarsaparilla en sassafras?

Sarsaparilla is een Smilax-liaan uit Mexico en Midden-Amerika, in de familie Smilacaceae. Sassafras is een boom uit het oosten van Noord-Amerika, Sassafras albidum, in de laurierfamilie. De olie ervan bestaat volgens de Amerikaanse regel voor ongeveer 80 procent uit safrol. Ze verschillen in familie, in continent en in molecule.

Wat is Indiase sarsaparilla?

Hemidesmus indicus, een klimplant uit Zuid-Azië uit de maagdenpalmfamilie, geen Smilax. Een artikel uit 2013 stelt dat de wortel 2-hydroxy-4-methoxybenzaldehyde produceert naast de vanilline van het vanillestokje. Dezelfde formule als vanilline, en Good Scents vermeldt er één geurwoord voor: vanille.

Wat is wilde sarsaparilla?

Aralia nudicaulis, een plant uit de ginsengfamilie die voorkomt in heel Canada en de Verenigde Staten, van Colorado en Georgia tot Maine. Het is geen Smilax en niet de liaan van de frisdrank. Geen enkele bron geeft een gebruik of een smaak voor de plant.

Bronnen

  • IPNI en Kew, World Checklist of Vascular Plants, gegevens en verspreidingsgebieden van Smilax ornata, Smilax aspera, Hemidesmus indicus, Aralia nudicaulis en Sassafras albidum, met GBIF voor Smilax regelii als synoniem.
  • Code of Federal Regulations, titel 21, sectie 189.180 "Safrole", jaarlijkse editie van 1 april 2024, govinfo.gov.
  • National Toxicology Program, Report on Carcinogens, vijftiende editie, profiel "Safrole".
  • B. Dietz en J. L. Bolton, "Botanical dietary supplements gone bad", Chemical Research in Toxicology 20(4), 2007. DOI 10.1021/tx7000527.
  • L. C. Dolan, R. A. Matulka en G. A. Burdock, "Naturally occurring food toxins", Toxins 2(9), 2010. DOI 10.3390/toxins2092289.
  • A. Kundu en A. Mitra, "Flavoring extracts of Hemidesmus indicus roots and Vanilla planifolia pods exhibit in vitro acetylcholinesterase inhibitory activities", Plant Foods for Human Nutrition, 2013, samenvatting. DOI 10.1007/s11130-013-0363-z. Titel van het artikel uit 2008 in het Journal of Plant Physiology, DOI 10.1016/j.jplph.2007.09.002.
  • Nicolas Monardes, Joyfull newes out of the newe founde worlde, vertaald door John Frampton, Londen, W. Norton, 1577, hoofdstuk "Of the Sarcaparillia." Internet Archive-scan b30327222.
  • Ayer's American Almanac 1878, J. C. Ayer and Co., Lowell, Massachusetts, eerste pagina. Internet Archive-scan ayersamericanalm00ayer.
  • Cecil Adams, "Whatever happened to the soft drink sarsaparilla?", The Straight Dope. Een geschiedenispagina van een brouwer over root beer en sarsaparilla, en een geschiedenispagina van een frisdrankmaker over sarsaparilla, beide zonder datum.
  • PREMIEREPEAU-woordenlijst, lemma methylsalicylaat (alleen geurwoorden). Geurgegevens van Good Scents en Leffingwell en PubChem, via de Pyrfume-data.
  • De eerste pagina van Google voor het woord "sarsaparilla" in de Verenigde Staten, gelezen op 19 november 2026.
NUIT ÉLASTIQUE
Magnolia · in de flacon

Nuit Élastique

Zwarte olijfGroene olijfMagnoliaJasmijn sambacTurkse roosYlang-ylangAnjerLatex

Extrait de parfum met 20%. 8 noten, waaronder magnolia, zwarte olijf en groene olijf.

Lees ook

3

Volgende

Parfumerie Tijdschrift