Incense
De wereld van Albâtre Sépia
Nard

Nardus: de nardus van de evangeliën, zijn albasten kruik en zijn prijs

· 8 min · PREMIEREPEAUZeven geurenEén ervan kijkt naar u
Incense
De grondstof

Spikenard is the oil or ointment of the root of Nardostachys jatamansi, a Himalayan plant rated Critically Endangered. In Mark and John a woman pours it on Jesus at Bethany, from an alabaster box, and those present value it at three hundred pence, about three hundred days of a labourer's pay. Pliny priced the spike at 100 denarii a pound.

Date19.11.26
Leestijd8 min
DoorPREMIEREPEAU
GrondstofIncense

Wat is nardus?

Nardus is de olie, of de zalf, gemaakt van de wortel van Nardostachys jatamansi, een plant uit de Himalaya van de kamperfoeliefamilie. Het is de "zalf van nardus, zeer kostbaar" uit de evangeliën, uit een albasten kruikje over Jezus uitgegoten in Bethanië. De plant geldt vandaag als ernstig bedreigd, en de handel ervan is aan banden gelegd onder CITES.

De scène staat bij Marcus. "En toen hij in Bethanië in het huis van Simon de melaatse aanzat, kwam er een vrouw met een albasten kruikje zalf van zeer kostbare nardus; en zij brak het kruikje en goot het op zijn hoofd." Sommigen van de aanwezigen maakten meteen de som. "Waarom is deze verspilling van de zalf gebeurd? Want zij had voor meer dan driehonderd penningen verkocht kunnen worden, en aan de armen gegeven."

Johannes vertelt het opnieuw, met een naam en een ander gebaar. "Toen nam Maria een pond zalf van nardus, zeer kostbaar, en zalfde de voeten van Jezus, en droogde zijn voeten af met haar haar: en het huis werd vervuld met de geur van de zalf." Marcus geeft de vrouw geen naam en giet de olie op het hoofd; Johannes noemt Maria en zalft de voeten. Beiden vermelden de prijs, en de geur staat alleen bij Johannes.

De prijs van de nardus: driehonderd penningen

De penningen van de King James Bible zijn denariën. Easton's Bible Dictionary uit 1897 omschrijft de penning als de Griekse denarion en voegt toe: "Het was het dagloon van een Romeins soldaat in de tijd van Christus." Matteüs geeft hetzelfde loon aan een veldarbeider, in de gelijkenis van de wijngaard: "En toen hij met de arbeiders was overeengekomen voor een penning per dag, stuurde hij hen naar zijn wijngaard." Tegen dat loon was de zalf van Bethanië driehonderd werkdagen waard, volgens Marcus' telling meer. De berekening is van ons, op basis van de verzen.

Plinius de Oudere geeft in zijn Naturalis historia de handelsprijs. Nardus "neemt de eerste plaats in onder onze zalven," en "de prijs van nardus is honderd denariën per pond." Het pond zalf van Johannes werd op drie keer zoveel gewaardeerd, en Plinius noemt goedkopere nardussoorten ernaast.

Nardus, bij Plinius, Naturalis historia 12.26 Prijs per pond
Nardus, de Indiase nardus 100 denariën
Bladnardus, de kleinste bladeren (microsphaerum) 75 denariën
Bladnardus, de middelste bladeren (mesosphaerum) 60 denariën
Bladnardus, de grotere bladeren (hadrosphaerum) 40 denariën
Gallische nardus 3 denariën
De zalf van Bethanië, één pond (Johannes 12) 300 penningen, dat wil zeggen denarii

Twaalf soorten nardus, en de namaaksels

Plinius' hoofdstuk over nardus telt twaalf soorten en vertrouwt er weinig van. "All these kinds of nard, however, are to be reckoned as herbs, with the exception of Indian nard." Hij rangschikt de Syrische direct na de Indiase, dan de Gallische, dan de Kretenzische. De Gallische, tegen drie denarii per pond, "is not very different from the Indian nard."

Plinius beschrijft ook de fraude. "Nard is adulterated with a sort of plant called pseudo-nard." Hij wordt ook "mixed with the root of the genuine nard, which adds very considerably to its weight." Zijn test gebruikt de neus en de tong: "Its genuineness is tested by its lightness, the redness of its colour, its sweet smell, and the taste more particularly, which parches the mouth, and leaves a pleasant flavour behind it." Het Grieks van de evangeliën noemt de zalf nardos pistike, en Easton geeft wat hij de meest waarschijnlijke lezing noemt: het woord "designates the nard as genuine or faithfully prepared."

Albasten doosje of albasten kruik: het flesje dat ze brak

De King James Bible zegt box. De World English Bible, een moderne vertaling, zegt jar: "a woman came having an alabaster jar of ointment of pure nard, very costly. She broke the jar, and poured it over his head." Beide geven het Griekse alabastron weer, een flesje voor zalf met een lange smalle hals. Plinius geeft de reden waarom het het juiste vat was: "Unguents keep best in boxes of alabaster."

Easton verklaart het woord via een stad. De doosjes "werden gemaakt van een steen die bij Alabastron in Egypte werd gevonden", de naam ging vervolgens over op de steen, "en ten slotte op alle parfumvaten, van welk materiaal ze ook waren gemaakt." Hij legt ook uit wat de vrouw brak: "ze brak, zoals gebruikelijk was, de lange en smalle hals af om bij de inhoud te kunnen." Beide verklaringen zijn van Easton, in 1897. De musea tonen de vorm in elk materiaal.

Alabastron in het Metropolitan Museum of Art Datering Materiaal Hoogte
Egyptisch, Derde Tussenperiode of later Ongeveer 1080 tot 664 v.Chr. Faience 17,5 cm
Grieks, Attisch Vroege 4e eeuw v.Chr. Terracotta 10,3 cm
Plaats niet vermeld Ongeveer midden 1e millennium v.Chr. Glas 13,6 cm
Partisch Ongeveer 2e eeuw v.Chr. tot 3e eeuw n.Chr. Albast 39,4 cm

De rest van het verhaal van het vat, van fles tot verstuiver, staat in de parfumfles, van Romeinse amfora tot verstuiver.

Hoe nardusgeur ruikt

Plinius beschrijft de ruwe wortel zonder vleierij: "hij heeft ook een mufge geur, sterk als die van de cyperus, met een scherpe, bijtende smaak." De handel beschrijft de olie vandaag. Onze glossary-entry voor nardusolie geeft de geur als "zoet, houtig, kruidig en dierlijk, met valeriaan, gember en kardemom," en het verloop in de tijd in drie stappen.

Nardusolie, geur in de tijd Wat de glossary vastlegt
Onmiddellijk Kruidig, met gember en kardemom
Na een paar uur Zoet en houtig
Na een paar dagen Dierlijk en valeriaan

Een andere handelsbron, Scento, beschrijft "een aardse, houtige en licht dierlijke wortelnoot, vochtig en donker, met een vleugje valeriaan en mos." De chemie is ook gedocumenteerd. Een studie van wortelstokken uit drie districten van Nepal, gepubliceerd in 2026, vond valeranon op 37,42 procent en patchoulialcohol op 6,09 procent in de olie van Taplejung. Patchoulialcohol wordt in de Good Scents-gegevens beschreven als "kamferachtig, poederig, patchouli, houtig, aards."

Dezelfde studie toont aan dat één plaats niet voor alle spreekt. De oliën van Taplejung en Gorkha leken op elkaar; de olie van Jumla was een andere olie, gedomineerd door dihydrotageton, valenceen en bèta-pineen.

Belangrijkste verbindingen van de olie, Shahi en anderen, 2026 Taplejung Gorkha Jumla
Valeranon 37.42% 40.24%
Cadina-4-een-10-ol 28.07% 29.99%
Patchoulialcohol 6.09% 6.71%
Dihydrotageton 21.30%
Valenceen 16.58%
Bèta-pineen 12.56%
Guaia-6,9-dieen 10.93%
Geïdentificeerde verbindingen 35 28 28

Nardus in het Hooglied

De evangeliën hebben de nardus niet in de Bijbel geïntroduceerd. "Terwijl de koning aan zijn tafel zit, verspreidt mijn nardus zijn geur," zegt het Hooglied. In hoofdstuk 4 zijn de planten van de geliefde "een lusthof van granaatappels, met heerlijke vruchten; henna, met nardus, nardus en saffraan; kalmoes en kaneel, met allerlei wierookbomen; mirre en aloë, met alle voornaamste specerijen." De King James-tekst drukt het woord twee keer af in dat ene vers. Drie ervan, kalmoes, kaneel en mirre, zitten ook in de heilige olie uit Exodus, verteld in anointing oil.

De plant: Nardostachys jatamansi

Plantkundigen aanvaarden de naam Nardostachys jatamansi, gepubliceerd door de Candolle in 1830 in het vierde deel van zijn Prodromus, en plaatsen de plant in de Caprifoliaceae. De CITES-lijsten gebruiken een synoniem, Nardostachys grandiflora. De checklist van Kew geeft als verspreidingsgebied West- en Oost-Himalaya, Nepal, Tibet, Qinghai, Noord- en Zuid-Centraal-China, Assam, Bangladesh en Myanmar. Onze glossary plaatst de plant op 3.000 tot 5.000 meter.

De geur zit in de wortel. Easton beschrijft het in 1897: "It is distinguished by its having many hairy spikes shooting out from one root. It is called by the Arabs sunbul Hindi, 'the Indian spike.'" De namen die GBIF registreert dragen nog steeds de aar en de muskus: Indian spikenard, Indian nard, nardus root, muskroot.

Nardus en American spikenard

Op de eerste pagina van Google voor het woord verkopen kwekerijen en kruidenwinkels een andere plant onder dezelfde naam. Aralia racemosa, verkocht als American spikenard, behoort tot een andere familie, de Araliaceae. De nardus van de Evangeliën en van Plinius is de Himalayaanse wortel, Nardostachys jatamansi.

Is spikenard bedreigd?

De plant is als Kritiek Bedreigd beoordeeld op de IUCN Rode Lijst. De CITES-aanhangsels vermelden "Himalayan spikenard" in Aanhangsel II, met annotatie 2: "All parts and derivatives except: a) seeds and pollen; and b) finished products packaged and ready for retail trade." In de internationale handel hebben de wortel en de olie CITES-papieren nodig; een eindproduct verpakt voor de detailhandel niet. De cosmetische ingrediëntendatabase van de Europese Commissie vermeldt de wortelolie, CAS 90064-28-1, met de functies parfum en huidconditionering.

Veelgestelde vragen

Hoe rook nardus?

Plinius vond de ruwe wortel muf, dicht bij cyperus, met een scherpe en scherpe smaak. Onze glossary beschrijft de olie als zoet, houtig, kruidig en dierlijk, met valeriaan, gember en kardemom: kruidig in het begin, zoet en houtig na een paar uur, dierlijk na een paar dagen. Scento noemt het een aardse, houtige, licht dierlijke wortelnoot.

Hoe heet nardus tegenwoordig?

Plantkundigen noemen de plant Nardostachys jatamansi, in de Caprifoliaceae, en CITES vermeldt haar als Nardostachys grandiflora. GBIF registreert de volksnamen Indian spikenard, Indian nard, nardus root, muskroot en jatamanchi, en Easton's Bible Dictionary geeft de Arabische naam sunbul Hindi, de Indiase aar.

Waarvoor werd nardus in de Bijbel gebruikt?

Het was een kostbare zalf. In Marcus 14 giet een vrouw het uit een albasten doos op het hoofd van Jezus in Bethanië; in Johannes 12 zalft Maria zijn voeten met een pond ervan en droogt ze af met haar haar. Het Hooglied noemt nardus onder de geuren van de geliefde.

Waarom was nardus zo duur?

Plinius waardeerde de Indiase nardus op 100 denarii per pond, tegen 3 voor de Gallische nardus, en beschrijft hoe deze werd vervalst. In de Evangeliën wordt een pond van de zalf op driehonderd penningen gewaardeerd, en een penning is een dagloon in Matteüs' gelijkenis van de arbeiders.

Wat is een albasten doos?

De albasten fles van de King James Bible is de Griekse alabastron, een flesje voor zalf met een lange smalle hals, dat de World English Bible een kruik noemt. Plinius schreef dat zalven het best bewaard blijven in albast, en het Metropolitan Museum bezit alabastra in albast, terracotta, glas en faience.

Is spikenard hetzelfde als Amerikaanse spikenard?

Nee. Amerikaanse spikenard is Aralia racemosa, uit de familie Araliaceae, verkocht door kwekerijen en kruidenwinkels. De spikenard van de Bijbel en van Plinius is Nardostachys jatamansi, een Himalayagewas uit de Caprifoliaceae waarvan de wortel de olie levert.

Is spikenard bedreigd?

De IUCN Red List kwalificeert Nardostachys jatamansi als Kritiek bedreigd, en CITES vermeldt de plant in Bijlage II onder de naam Nardostachys grandiflora. Delen en derivaten ervan vereisen CITES-papieren in de internationale handel, met uitzondering van zaden, stuifmeel en voor de detailhandel verpakte eindproducten.

Zalfde Maria het hoofd of de voeten van Jezus?

De twee evangeliën verschillen. In Marcus 14 breekt een naamloze vrouw de fles en giet de zalf op zijn hoofd. In Johannes 12 zalft Maria de voeten van Jezus en droogt ze af met haar haar, en het huis raakt vervuld van de geur van de zalf.

Bronnen

  • De Bijbel, King James Version: Marcus 14:3 tot 5, Johannes 12:3 tot 5, Matteüs 20:2, Hooglied 1:12 en 4:13 tot 14; World English Bible, Marcus 14:3 en Johannes 12:3. Gelezen via bible-api.com.
  • Plinius de Oudere, Natural History, 12.26 en 13.3, vertaald door J. Bostock en H. T. Riley, Londen, 1855. Gelezen in de Perseus Digital Library.
  • M. G. Easton, Illustrated Bible Dictionary, 1897, lemma's penny, spikenard en alabaster.
  • The Metropolitan Museum of Art, alabastra 17.194.2268, 06.1021.89, 17.194.586 en 86.16.6. Gegevens gelezen via de open data-dienst van het museum.
  • J. Shahi e.a., "GC-MS profiling, antibacterial and antioxidant activities of Nardostachys jatamansi rhizomes collected from Taplejung, Gorkha and Jumla districts of Nepal", Journal of Institute of Science and Technology 31(1), 2026. DOI 10.3126/jist.v31i1.87558.
  • GBIF, Nardostachys jatamansi en Aralia racemosa, met de IUCN Red List-categorie; IPNI; Kew, World Checklist of Vascular Plants. CITES, Bijlagen I, II en III van kracht vanaf 21 mei 2023. Europese Commissie, CosIng.
  • PREMIEREPEAU-glossarium, lemma spikenardolie. Scento, noot spikenard. Good Scents-gegevens voor patchouli-alcohol, via de Pyrfume-data. De eerste pagina van Google voor het woord "spikenard" in de Verenigde Staten, gelezen op 19 november 2026.
ALBÂTRE SÉPIA
Het parfum

Albâtre Sépia

WierookWitte truffelZwarte peperRoze peperDubbele vanilleOost-Indische inktMinerale viooltjePatchoeli

Extrait de parfum met 20%. 8 noten, waaronder wierook en witte truffel.

Lees ook

3

Volgende

Parfumerie Tijdschrift