Litsea Cubeba

Litsea cubeba is een groenblijvende boomsoort uit de familie Lauraceae. De boom draagt een vrucht die wordt verwerkt tot een citroenachtige etherische olie. De plant is een struik die 5 tot 12 meter hoog kan worden. Het geslacht Litsea telt ongeveer 622 soorten, waarvan er 74 in China voorkomen. Het hoofdbestanddeel van de olie is citral, goed voor 70-85% van de olie.

Terroir en herkomst

De boom komt oorspronkelijk onder meer voor in Assam, Bangladesh, Borneo, Cambodja, Taiwan, Thailand en Vietnam. De olie wordt vooral in China geproduceerd, op plantages. China is een belangrijke producent van de olie, met een jaarlijkse productie van 1500-2000 ton. Volgens de Chinese douane bedroeg het totale exportvolume van de olie van 2019 tot en met 2023 1682 ton. De hoogste opbrengst aan etherische olie komt van de vrucht. De olie kan ook uit het blad worden gewonnen, maar die geldt als van lagere kwaliteit.

Samenstelling

Citral is een acyclisch monoterpeenaldehyde dat bestaat uit twee geometrische isomeren, geranial en neral. Uit analyse van vruchtoliën uit acht regio's in China werden 59 verbindingen geïdentificeerd, met monoterpenen als overheersende bestanddelen (94,4-98,4%). De 59 verbindingen omvatten 41 monoterpenen, 15 sesquiterpenen en drie niet-terpeenverbindingen. Neral en geranial vormden samen 78,7% tot 87,4% van de olie. Neral en geranial zijn cis-trans-isomeren van citral, en neral kwam steeds in grotere hoeveelheid voor dan geranial. D-limoneen was een minder belangrijk bestanddeel, met 0,7-5,3% van de olie. De samenstelling verschilde aanzienlijk tussen regio's, en zelfs oliën uit dezelfde provincie weken van elkaar af. In Litsea cubeba zijn de alcoholdehydrogenases LcADH28 en LcADH29 belangrijk voor de ophoping van citral, en de transcriptiefactor LcMYB44 is een negatieve regulator van de biosynthese van citral. LcADH28 vertoont een hogere activiteit tegenover geraniol en LcADH29 tegenover nerol.

Gebruik en handel

In China heeft het ministerie van Volksgezondheid de olie goedgekeurd als levensmiddelenadditief overeenkomstig norm GB 2760-2007. Litsea cubeba wordt veelvuldig als specerij gebruikt door de oorspronkelijke bevolking van Taiwan. De verse groene vrucht wordt ook gegeten in salades, chutneys en ingemaakte groenten. Extracten van schors, blad, wortel en vruchten worden in de traditionele Chinese geneeskunde gebruikt tegen uiteenlopende aandoeningen. Het hout wordt soms gebruikt voor meubels en ambachtelijke voorwerpen. De oliën worden grotendeels naar Europese en Amerikaanse landen geëxporteerd, voor verdere zuivering en synthese tot functionele producten met toegevoegde waarde. Na oplosmiddelvrije microgolfextractie kan de schil volledig worden verwijderd, zodat de pitten overblijven; deze worden geperst tot een olie die dient als grondstof voor verzadigde middellangeketenvetzuren.

Buiten de parfumerie

De chemische industrie gebruikt de olie als grondstof voor de synthese van vitamine A en van violetachtige geurstoffen. Citral is een precursor bij de industriële productie van vitamine A, vitamine E en vitamine K. Citral is ook een precursor van lycopeen, ionon en methylionon. Gecondenseerd met aceton in een alkalisch milieu levert citral pseudoionon op, dat onder zure omstandigheden tot ionon wordt gecycliseerd. Citral dient doorgaans als erkende maatstaf om de economische waarde van de olie in de internationale handel te beoordelen.